04 2017

Trrorizmning yuzaga klishi tarixi

Bo'limlar: ---

Qadimda yuzaga klgan trrorizm bizning kunlarga qadar har jihatdan muntazam ozgarib, evolyutsiyaga uchrab, rivojlanib kldi va XX asrning ikkinchi yarmida ozining yuqori darajasiga tdi. Aynan otgan asrning elliginchi yillaridan boshlab jahon xaritasida koplab kskinlik ochoqlari yuzaga kldi, ayni mahalda insoniyatning Shimoliy Irlandiya muammosi, AQShdagi irqchilik, Yaqin Sharqdagi nizolar, Shimoliy Afrikadagi mustamlakachilikka qarshi harakat singari va boshqa koplab dardlari bir vaqtning ozida kuchaydi.

Klajakni bilmoqchi bolsang, otmishga boq. Insoniyat mamlakatlar va xalqlar xayotida kop bora tasdiqlangan, har qanday vaziyatga, har qanday xodisaga nisbatan qollasa boladigan bu xikmatni bilib olganiga kop asrlar boldi. Uni trrorizm singari murakkab, srqirra xodisaga nisbatan ham qollasa boladi. Zotan, tahdidlarga muvaffaqiyat bilan qarshi turish uchun, eng avvalo, ularning mohiyatini, yuzaga klish sabablarini, ularni rivojlantiruvchi omillarni va boshqa koplab narsalarni tushunib olish zarur boladi.

Aynan shu sababdan ham trrorizm mohiyatini bilish uchun dastavval uning tarixini organish talab etiladi. Tarixchi va siyosatshunos olimlarning trrorizm paydo bolgan davr haqidagi fikrlari bir-biridan szilarli darajada farq qiladi. Ayrimlar fikricha, trrorizm yuzaga klganiga hali ikki yuz yil ham bolmagan. Masalan, ayrimlar trrorizm kamida bir yarim asrlik tarixga ega, db hisoblasa, boshqalar esa trrorizmning tarixi asrlar qoyniga kirib boradi, db hisoblashadi. Bunday yondashuv tarafdorlari har qanday siyosiy qotillikni trrorizmga tnglashtirishadi va shu tariqa, trrorizm ildizini dyarli antik davrga olib borib taqashadi.

Bu masalani oydinlashtirish uchun trrorizm ozi nima, dgan masalani aniqlab olish darkor. Trrorizm atamasiga 200 ga yakin ta'riflar brilgan, biroq hali ularning birontasi tan olinmagan. Bu boradagi baxs-munozaralar 30 yildan buyon davom etib klmoqda.

Trror tushunchasi ngizida siyosiy maqsadlarga erishish uchun zoravonlikni qollashga yol qoyilishi togrisidagi tasavvur yotadi. Trror tushunchasi tarixan trrorizm tushunchasidan avval tarkib topgan. hozirgi siyosiy voqlik sharoitida bu tushunchalar bilan tavsiflanadigan xodisalarni farqlash uchun ularni ajratib olish darkor.

Trror atamasi lotincha terror daxshat, Qorquv sozidan klib chikkan. Umumiy ma'noda u siyosiy muammolarni hamda ziddiyatlarni zoravonlik yordamida hal etish mtodini anglatadi. Bundan klib chiqishicha, trror ommaviy va siyosiy maqsadlarga erishish uchun zoravonlikdan hamda zoravonlik qilish bilan tahdid solishdan muntazam foydalanishdir. Lkin bu trrorni ota umumlashtirib tushunishdir. Nisbatan tor ma'noda trror dganda diktatorlik tipidagi davlat oz fuqarolari va siyosiy oppozitsiyaga nisbatan amalga oshiradigan zoravonlik nazarda tutiladi.

Trrorizm tarixini shartli ravishda quyidagi davrlarga bolish mumkin: Antik trrorizm yoki prototrrorizm; klassik trrorizm; an'anaviy trrorizm va zamonaviy trrorizm. Har qaysi davrda ham trrorizm insoniyat uchun xavf-xatar ochogi sifatida qiyofasini namoyon qilib ulgurdi. Trrorizmning ilk korinishlarida qon tokish, insonlar hayotiga suiqasd uyushtirish, portlatish va zoravonliklar bilan xalqlarni vahimaga solgan bolsa, bugungi kunda trrorizm insoniyatning ongini eggallash, uning fikrlarini boshqarishga qaratilgan mafkuraviy korinishlarda namoyon bolmoqda. Bir soz bilan aytganda, trrorizm xozirgi bosqichda Xalqaro, global xususiyat kasb etdi. U XX asrning 80-90 yillaridan boshlab murakkab xodisaga aylandi. Trrorizmning globallashuvi va tobora kngrok baynalmilallashib borayotgani bugungi kunda odamlarni yanada srgak tortib yashashga, loqaydlik va bparvolik ildizlarini sugirib tashlab, har damda ogoh bolib yashashni hayotning ozi taqozo etmoqda. Shunday ekan klajagi buyuk yurtda, ozod va faravon turmush kchirayotgan xalqimiz osoyishtaligini ta'minlashda har birimiz Vatan taqdiriga daxldor ekanligimizni his qilishimiz va ushbu qarashlarga mushtarak holda bir tanu-jon bolib kurashmogimiz lozim.

7379-sonli harbiy qism komandirining orinbosari,

kapitan Sh.D.Rajapov

dle 10.2

O'xshash yangiliklar:

Qurolli kuchlarni isloh etish tinchlik va farovonlik garovi

Qurolli kuchlarni isloh etish tinchlik va farovonlik garovi
Ozbkiston Rspublikasi Przidntining 1992 yil 14 yanvar kunidagi farmoni bilan Ozbkiston Qurolli Kuchlari tashkil etilib, mamlakatimiz hududidagi barcha harbiy tuzilma va qoshinlar uning

Axborot xurujlari katta xavf yoxud insoniyat ongi uchun kurashlar...

Axborot xurujlari katta xavf yoxud insoniyat ongi uchun kurashlar...
Bugungi globallashgan dunyoda yagona axborot makoni vujudga klishining ijobiy tomonlari juda kop. Biroq, undan yuqori txnologik imkoniyatlarga ega bolgan ba'zi buzgunchi kuchlar garazli

Mustaqillik-ulug n'mat!

Mustaqillik-ulug n'mat!
Ozbkiston mustaqillikni qolga kiritgach, oz istiqlol va taraqqiyot yolini blgiladi. Jamiyat qayotida yuz brgan ozgarishlar insoniy munosabatlardagi yangicha qarashlarni shakllantirish,
Hozircha fikrlar bildirilmadi. Siz birinchi bo'lishingiz mumkin!

Fikr qo'shish!

Ismingiz:
E-Mail:
Maxfiy so'z:
Maxfiy so'zni kiriting: