Aholisi, mehnat resurslari. 2008-2012 yillarda Jizzax shahrining aholisi 17,9 ming kishiga yoki yiliga ortacha 2,5% ga (respublika boyicha 1,5%) ortib, jami 161,5 ming kishini tashkil etadi (1-jadval).

 

Aholining yuqori suratlarga osishining asosiy omillaridan biri sifatida tugilish darajasining olim darajasidan ustunligini korsatishi mumkin, lekin bu migratsiyaning salbiy saldosiga qaramasdan aholining tabiiy osishini korsatuvchi ijobiy omildir (2-jadval).

 

Jizzaxda migratsiyani shahar aholisi va mehnat resurslarining yuqori suratlarda osishi, ular orasida yoshlarning kopligi bilan hamda mehnat kuchi narxlarining nisbatan pastligi birgalikda korib chiqish maqsadga muvofiq. Shuni inobatga olgan holda 3,8% ni tashkil etuvchi ishsizlik darajasini yetarlicha katta, deb hisoblash mumkin va bu shahar mehnat bozorining keskinligini aks ettiradi. Ammo, aholi osishining yuqori suratlari mehnatga layoqatli aholi, ayniqsa, yoshlar sonining osishiga tegishli tasir korsatadi, bu esa shahar mehnat bozoridagi bosimning ortishiga olib keladi. Natijada shahar aholisi yetarlicha faol migratsiya qilmoqda, 1000 kishiga hisoblangan bu korsatkich 6% ni tashkil etib, barqaror osish tendensiyasiga ega. Migratsiya koproq istiqbolli va iqtidorli, ayniqsa, yosh mutaxassislarning Ozbekistonning boshqa hududlari va xorijga chiqib ketishi bilan izohlanadi.

Yuzaga kelgan demografik tendensiyalar saqlab qolinishini hisobga olgan holda qilingan kutilmalarga kora, shahar aholisining soni 2013-2020 yillarda yiliga taxminan 2% ga osib boradi va 16,9% ga ortadi. Ayni paytda mehnat resurslarining osish suratlari tezlashib, 22,3%gacha yetadi, bu esa shahar mehnat bozoriga bosimni kuchaytiradi. Iqtisodiy faol aholi tomonidan ish kuchini taklif qilish 2012 yilga qaraganda, ayniqsa,90-yillar oxiri 2000-yillar boshida tugilgan mehnatga layoqatli yoshlar hisobiga 33,4% ga ortadi (1-jadvalga qaralsin).

 

 

Bandlik.Yangi ishlab chiqarishkorxonalarini yaratish, modernizatsiya qilish, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish uchun qulay iqtisodiy va soliq sharoitlarining yaratilishi natijasida 2008-2012 yillar davomida shaharda 60 mingga yaqin yangi ish orinlari yaratilib, band aholi soni 2007 yilga qaraganda 14,5% yoki yiliga ortacha 2,8%ga ortdi. Shu bilan birga, mehnat resurslari miqdoridagiband kishilarhissasi 2007 yildagi67% dan 2012 yilda 63,1% ga kamayish tendensiyasiga ega boldi, bu tegishli ravishda ishsizlar sonining 3% dan 3,8% ga osishida aks etdi. Bu mehnat resurslari sonining oshishi va shahar iqtisodiyotida mehnatga bolgan talabning pastligi natijasi boldi (3-jadval).

Jizzax shahrida, butun Ozbekistonda bolgani kabi, bugungi kungacha ishsizlik darajasi yuqori bolishiningoldini olishga erishildi bu korsatkich rasmiy mahlumotlarga kora 4% ni tashkil etib, xalqaro doirada mohtadil hisoblanadi. Ishsizlar orasida ayollar, shuningdek yigit-qizlar kopchilikni tashkil etadi. Ayni paytda ishsizlar malakasi ancha past, ularning kopi faqat orta malumotga ega.

Shahar bandligining tarmoqli tuzilishida sanoat korxonalarda band bolganlarning hissasi osish tendensiyasiga ega bolgan hamda 2008 yilgi 3,8% dan 2012 yilda 4,3% ga ortgan. Ammo tarmoqda bandlarning hissasi ancha past bolib qolmoqda. Bunday farq shahar sanoat salohiyatining sustligi natijasidir. Aholining bandligini koproq savdo-sotiq va transport korxonalari tahminlamoqda (4-jadval). Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikda band bolganlar umumiy sonining 57%i jamlangan.